Nghiên cứu mới: Ô nhiễm không khí có thể gây béo phì ở trẻ em qua kiểm soát xung động

Một nghiên cứu đột phá vừa được công bố đã chỉ ra rằng việc tiếp xúc với ô nhiễm không khí phổ biến có thể là nguyên nhân gây béo phì ở trẻ em. Theo các nhà khoa học, điều này xảy ra do ô nhiễm ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát xung động của trẻ, mở ra một hướng đi mới trong việc tìm hiểu căn bệnh béo phì.

Mối liên hệ bất ngờ giữa không khí và cân nặng

Trong nhiều năm qua, các nghiên cứu về béo phì thường tập trung chủ yếu vào chế độ ăn uống và hoạt động thể chất. Tuy nhiên, một công trình nghiên cứu mới từ các nhà khoa học tại Trường Y Icahn thuộc Đại học Mount Sinai đã lần đầu tiên xác định một con đường tiềm năng khác: ô nhiễm không khí. Cụ thể, nghiên cứu này chỉ ra rằng các hạt vật chất siêu nhỏ PM2.5 – một chất độc thần kinh đã được biết đến với mối liên hệ với bệnh béo phì – có thể làm suy yếu khả năng kiểm soát xung động ở trẻ em, từ đó dẫn đến tăng cân. Phát hiện đáng chú ý này cho thấy những em bé tiếp xúc với nồng độ PM2.5 cao trong năm đầu đời có nhiều khả năng gặp khó khăn hơn trong việc kiểm soát các xung động của mình khi lớn lên. Những thay đổi về hành vi này sau đó được liên kết với tỷ lệ mỡ cơ thể và chỉ số khối cơ thể (BMI) cao hơn ở trẻ em trong độ tuổi từ bốn đến tám.

Cơ chế tác động: Từ não bộ đến hành vi ăn uống

Jamil Lane, một đồng tác giả của nghiên cứu từ Trường Y Icahn, nhấn mạnh rằng công trình của họ là độc đáo khi chỉ ra rằng nồng độ ô nhiễm không khí cao từ sớm trong đời có thể gây ra nhiều khó khăn hơn trong việc tự điều chỉnh hành vi, góp phần vào việc tăng cân. Ông cho biết, nhiều nghiên cứu về béo phì đã bỏ qua các yếu tố môi trường, bao gồm ô nhiễm không khí. PM2.5 là một loại chất ô nhiễm bao gồm các hạt rắn hoặc lỏng cực nhỏ lơ lửng trong không khí. Các nguồn gây ô nhiễm phổ biến do con người tạo ra bao gồm khí thải giao thông và việc đốt nhiên liệu hóa thạch. PM2.5 được coi là một chất có khả năng gây ung thư và liên quan đến một loạt các vấn đề sức khỏe khác, từ chứng mất trí nhớ đến đột quỵ. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng PM2.5 có đặc tính gây béo phì, có thể phá vỡ quá trình trao đổi chất và liên quan đến việc tăng cân. Tuy nhiên, cơ chế thông qua kiểm soát xung động là một phát hiện mới, bổ sung vào hiểu biết về tác động phức tạp của ô nhiễm không khí đối với sức khỏe con người.

Bối cảnh nghiên cứu và ý nghĩa rộng hơn

Bob Wright, một đồng tác giả khác và là nhà dịch tễ học môi trường tại Mount Sinai, cho biết các nhà nghiên cứu đã đặt câu hỏi liệu tác động độc thần kinh của PM2.5 và béo phì có phải là một phần của cùng một quá trình hay không, bởi lẽ mối liên hệ giữa khả năng kiểm soát ức chế kém và béo phì đã được xác định rõ ràng. Để thực hiện nghiên cứu này, nhóm đã phân tích dữ liệu từ một nhóm 434 trẻ em sinh ra chủ yếu trong giai đoạn 2007-2008 tại Thành phố Mexico, những người tham gia vào một nghiên cứu sức khỏe theo chiều dọc. Các tác giả đã mô hình hóa mức độ PM2.5 trong môi trường xung quanh trong thời kỳ mang thai và năm đầu đời của trẻ, một "cửa sổ rất nhạy cảm" đối với sự phát triển của não bộ, theo lời ông Lane. Phát hiện này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh tỷ lệ béo phì ở người trưởng thành tại Mỹ được ước tính là khoảng 42% vào năm 2018, cho thấy đây là một vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng.